Digitale geletterdheid in de les: ‘Veel leraren doen al meer dan ze denken’
Digitale geletterdheid krijgt vanaf 2027 een vaste plek in het curriculum. Voor scholen roept dat een belangrijke vraag op: hoe vertaal je de nieuwe kerndoelen naar de dagelijkse onderwijspraktijk, zonder dat het voelt als nóg iets wat erbij komt?

Vanuit die vraag ontwikkelden we bij Edutrainers de leerroute Digi-vaardig met het curriculum Digitale Geletterdheid. Geen methode, maar een professionele leerroute die leraren helpt om digitale geletterdheid vakgeïntegreerd een plek te geven in hun lessen én tegelijkertijd hun eigen digitale en AI-bekwaamheid verder te ontwikkelen.
Zoals al onze leertrajecten is ook deze leerroute ontwikkeld voor en door het onderwijs. Onze experts kennen de dagelijkse onderwijspraktijk en brengen die ervaring mee in de ontwikkeling van onze leertrajecten. Zo ook didactisch expert Elise Dröge-Hoff. Zij staat zelf voor de klas en was als medeontwikkelaar nauw betrokken bij de ontwikkeling van de leerroute. Vanuit haar didactische expertise en haar eigen ervaring als leraar dacht zij mee over de inhoud, de opbouw van de leerblokken en vooral de praktische toepasbaarheid.
We gingen met Elise in gesprek over wat zij dagelijks in de klas ziet, waarom veel leraren al meer met digitale geletterdheid doen dan ze denken en wat er nodig is om de nieuwe kerndoelen een vanzelfsprekende plek te geven in de lespraktijk.
Je staat zelf dagelijks voor de klas. Wat zie jij in je klas gebeuren waardoor je denkt: hier móéten we iets mee als het gaat om digitale geletterdheid?
“Wat ik vooral merk, is dat het papieren boek nog heel sturend is. Terwijl de digitale wereld juist zo’n groot onderdeel is van de leefwereld van leerlingen. We gebruiken natuurlijk wel digitale methodes, maar vaak vooral om leerlingen individueel door de lesstof te helpen. Terwijl je die digitale wereld volgens mij juist veel meer kunt gebruiken om leerlingen te prikkelen en enthousiast te maken.
En leerlingen zijn ondertussen volop bezig met AI, zoeken van alles op en delen dingen online. Maar wanneer is informatie eigenlijk betrouwbaar? Hoe zoek je goed? En wat is er zichtbaar als je online iets maakt of deelt?
Ik merk dat leerlingen daar sturing bij nodig hebben, maar ik soms ook. Als leraar hebben we er eigenlijk gewoon een belangrijke taak bij gekregen: leerlingen leren hoe ze goed omgaan met die digitale wereld.”
“De digitale wereld is zo’n groot onderdeel van de leefwereld van leerlingen.”
– Elise Dröge-Hoff

Veel scholen willen aan de slag met digitale geletterdheid, maar vinden het lastig om te bepalen waar ze moeten beginnen. Waar komt dat volgens jou door?
“Ik denk vooral omdat digitale geletterdheid heel groot en tegelijkertijd best vaag kan aanvoelen. Er liggen kerndoelen, maar die vertellen je nog niet direct wat je daar morgen in je les mee kunt doen. Als leraar moet je zelf nog de vertaalslag maken naar je eigen vak, je leerlingen en je lessen.
Daarnaast kan het al snel voelen alsof er wéér iets bij komt en je je hele lespraktijk moet omgooien om ook digitale vaardigheden een plek te geven. Terwijl de agenda en de lessen vaak al behoorlijk vol zitten. Waar haal je de tijd vandaan om je erin te verdiepen, materiaal te zoeken of te maken en vervolgens ook nog te bedenken hoe je het goed in je lessen verwerkt?”
Hoe zorg je ervoor dat digitale geletterdheid geen extra taak wordt, maar een vanzelfsprekend onderdeel van de les?
“Volgens mij vraagt dat vooral twee dingen van de leraar. Ten eerste dat de leraar begrijpt wat die nieuwe kerndoelen voor digitale geletterdheid nou eigenlijk betekenen voor zijn eigen lessen. Hoe ziet dat er in de praktijk uit en wat kun je ermee? Deze leerblokken helpen daarbij.
Maar minstens zo belangrijk is dat de leraar gaat herkennen hoeveel er eigenlijk al gebeurt. Veel lessen bevatten al onderdelen van digitale geletterdheid, alleen heeft de leraar dat vaak niet door.
Als je beter weet waar je naar moet kijken, zie je ook makkelijker: dit doe ik al, en hier kan ik mijn les nog wat versterken. En hoe beter de leraar de kerndoelen leert kennen, hoe makkelijker het ook wordt om daar zelf mee aan de slag te gaan.”
Wat hoop je dat deze leerroute leraren uiteindelijk brengt?
“Ik hoop vooral dat leraren beter begrijpen wat de nieuwe kerndoelen voor digitale geletterdheid precies inhouden en wat die concreet betekenen voor hun eigen lessen. Dus niet alleen weten wat er van leerlingen wordt verwacht, maar ook praktische handvatten krijgen om daar binnen hun eigen sector mee aan de slag te gaan.
Daarbij hoop ik dat leraren tijdens de leerroute ook echt worden uitgedaagd. De leerroute geeft niet alleen informatie, maar laat leraren steeds naar hun eigen praktijk én hun leerlingen kijken. Wat doe ik al? Wat zie ik daarvan terug bij mijn leerlingen? Wat kunnen zij al en waar hebben ze nog begeleiding of uitdaging bij nodig? Door reflectievragen en praktische opdrachten wordt die vertaalslag eigenlijk tijdens het leren al gemaakt.
Uiteindelijk hoop ik vooral dat de drempel daardoor lager wordt. Digitale geletterdheid kan voelen als iets groots waar ineens heel veel bij komt kijken, terwijl er vaak al veel gebeurt in de klas. De leerroute helpt om dat te herkennen en biedt een soort opstapje om verder te gaan: begrijpen wat de kerndoelen vragen, kijken waar de leerlingen staan en vervolgens heel praktisch bedenken wat je in de les kunt doen om hen verder te helpen.”
Vanuit jouw rol als didactisch expert ben je nauw betrokken geweest bij de ontwikkeling van de leerroute. Waar heb jij daarbij vanuit jouw expertise en je eigen ervaring als leraar vooral op gelet?
“Ik heb vooral gekeken: is het duidelijk, praktisch en makkelijk te gebruiken voor de leraar? Ik sta zelf in het voortgezet onderwijs voor de klas en weet hoe druk het al is. Dan moet zo’n leerroute vooral helpen en niet voelen als iets wat er óók nog bij komt.
Ik vond het ook belangrijk dat iedere sector zich erin herkent. Een leraar in het po heeft tenslotte een andere lespraktijk dan een leraar in het vso of vo. De voorbeelden en opdrachten moeten daar dus ook echt bij passen.
En daarnaast wilde ik laten zien dat leraren soms al meer doen met de nieuwe kerndoelen dan ze denken. De leerroute helpt om dat te herkennen én om, als de leraar daar klaar voor is, net even een stap verder te gaan.”

Wat maakt deze leerroute volgens jou didactisch sterk?
Deze leerroute is didactisch sterk omdat de leraar stap voor stap wordt meegenomen in de nieuwe kerndoelen. Ieder leerblok heeft dezelfde herkenbare structuur: eerst maak je kennis met het kerndoel, wat het betekent voor de leraar en de leerling en welke verschillen er zijn tussen de sectoren. Daarna gaat het steeds meer richting de praktijk: hoe ziet dit eruit in je eigen lessen, wat doe je misschien al en wat kun je nog toevoegen of uitproberen? Zo blijft het niet alleen bij de theorie, maar wordt steeds de koppeling gemaakt met wat er echt in de klas gebeurt.
Daarbij heb ik ook veel vanuit mijn eigen lespraktijk gedacht. Bij het maken van de opdrachten heb ik steeds gekeken naar wat voor een leraar echt bruikbaar is, maar ook naar wat je eventueel zelf met leerlingen zou kunnen doen. De opdrachten helpen dus om tijdens de leerroute met de inhoud aan de slag te gaan, maar kunnen tegelijkertijd inspiratie geven voor je eigen lessen. Na informatieve stukken is er steeds ruimte om even stil te staan bij wat je net hebt geleerd, bijvoorbeeld met een reflectievraag of een praktische opdracht. Veel antwoorden kunnen ook worden opgeslagen, zodat je ze later weer kunt gebruiken in een ander leerblok of in je eigen lespraktijk.
Uiteindelijk is eigenlijk alles in de leerroute – de opbouw, de inhoud, de voorbeelden, de opdrachten en de reflectie – bedoeld om de leraar als het ware op het digitale zadel te helpen. Ook de extra verdieping voor havo/vwo is zo verwerkt dat leraren uit andere sectoren er iets aan kunnen hebben. En met de quiz aan het einde van ieder leerblok kun je steeds even kijken wat je hebt opgepikt. Ik hoop vooral dat de leraar daardoor niet alleen beter begrijpt wat de kerndoelen vragen, maar ook ziet wat er al gebeurt in de eigen lessen, nieuwe ideeën krijgt en zin krijgt om daar zelf verder mee aan de slag te gaan.
Wat hoop jij dat digitale geletterdheid leerlingen uiteindelijk meegeeft?
“Over twee jaar zou ik graag zien dat digitale geletterdheid veel meer een vanzelfsprekend onderdeel is van de lespraktijk. Dat het niet voelt als ‘wéér iets nieuws’ wat leraren erbij moeten doen, maar dat ze juist zien wat het kan toevoegen aan hun lessen.
En dat leraren daardoor ook steeds makkelijker kansen herkennen om digitale geletterdheid in hun eigen lessen mee te nemen en daar echt gebruik van te maken.”
Als je één advies mocht geven aan scholen die zich voorbereiden op de invoering van het curriculum, welk advies zou dat zijn?
“Durf en sta open voor iets wat je nog niet kent. Je hoeft niet meteen alles te kunnen of te weten. Begin gewoon, probeer dingen uit en kijk wat werkt binnen je eigen onderwijs.
Juist door ermee aan de slag te gaan, wordt steeds duidelijker wat digitale geletterdheid kan toevoegen aan de lespraktijk.”

Hoe Edutrainers scholen
ondersteunt
Edutrainers richt zich volledig op ICT-bekwaamheid en AI-geletterdheid
binnen het onderwijs. Wij helpen scholen om:
Wil je als school een volgende stap zetten?
Neem contact met ons op en ontdek hoe wij jullie team begeleiden van strategie naar dagelijkse praktijk.

